Ik wou dat ik twee hondjes was

op weg naar een Integrale Alchemie

Een bekend advies voor een schrijver die weifelend aan de rand van een blanco vel papier staat: gewoon ergens beginnen. Duik ergens middenin het verhaal en schrijf. Het maakt

zo boven, zo beneden

niet uit, zie je. Elk verhaal is als een hologram. Zo is het ook met de wereld, want wat is de wereld anders dan een verhaal? Splits je die wereld in twee gelijke helften, dan zie je niet twee halve bollen, maar twee hele met de helft aan informatie. De aanwezige helft impliceert de afwezige helft. Het geheel is impliciet in elk expliciet deel. Zo boven, zo beneden. Dus ik duik.

De alchemist
Alchemisten worden nogal veronachtzaamd sinds een eeuw of vijf. In de geschiedenislessen en boeken die ik als kind aangeboden kreeg, figureerde de alchemist hooguit in (een simplistische uitvoering van) het drama van de heksenvervolging. Ze probeerden, zo vertelde de juf mij, goud uit lood te maken. Onschuldige dwazen waren het, die in het kielzog van een razende meute heksenhaters werden meegesleurd de brandstapel op. “Zo,” zei de juf, “sla nu de bladzijde maar om. Volgende hoofdstuk.” Is het jou op school anders vergaan? Kreeg de alchemist Newton op jouw school net zoveel aandacht als de natuurkundige Newton? Of hoorde je pas veel later over Newton’s jarenlange toewijding aan de alchemie? Of nu pas?
Is het duidelijk dat het in de alchemie niet gaat om hebzuchtige types die erop uit zijn lood in goud te veranderen? Dat is niet alleen een oversimplificatie, het legt ook de nadruk op het materiële, waar iedere alchemist juist de fundamentele aard van het bewustzijn zou bevestigen.

Een spoor naar Wittgenstein
Ik ga hier voorbij aan de vraag of, en zo ja in welke mate, er opzet in het spel is; of deze geschiedverloochening het gevolg is van onwetendheid of machtswellust. Zeker een onderzoek dat de moeite waard is, dat wel, maar het is niet de reden dat ik dit artikel schrijf. Toch wil ik er dit over kwijt: het is mijn hypothese dat een dergelijk onderzoek ons uiteindelijk, na lang meanderen, op onze eigen verantwoordelijkheid zal wijzen, onze individuele en gezamenlijke verantwoordelijkheid in en voor de processen die verhalen vormen, vervormen, vernietigen en conserveren; dat die verhalen vorm geven aan de wereld en dat wij dus de wereld creëren met taal, vanuit bewustzijn. Met als gevolg hoe groter het bewustzijn, hoe meer en beter geïnformeerde keuzes mogelijk zijn. Ter verduidelijking: verhalen bestaan uit symbolen, waar taal een voorbeeld van is. Veel van de symbolen die wij gebruiken bestaan natuurlijk buiten de geschreven en gesproken taal. Denk aan beeldtaal. Zelf houd ik van de opvatting van taal als een veel breder begrip: al het kenbare is taal.
Dit doet mij denken aan Wittgenstein, die ik nooit helemaal begrepen heb in zijn uitspraak ‘wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen’. Ik begrijp hieruit dat hij enerzijds erkent dat de wereld bestaat uit taal, maar dat hij anderzijds de communicatie tussen de wereld en dat buiten de wereld uitsluit. (Terwijl in zijn ogen alles van belang buiten de taal bestaat!) In mijn ogen komt taal voort uit het onzegbare en kan het er ook weer in opgaan. De grens tussen taal en leegte, duaal en non-duaal, licht en donker is semi-permeabel. De vraag is dan: onder welke omstandigheden is de transitie van de ene naar de andere kant mogelijk?

De Alchemie
Terug naar de alchemie. De alchemist was dus niet letterlijk op zoek naar goud, zoals de juf ons vertelde, maar wilde, zogezegd, de gouden ziel uit het loden lichaam tevoorschijn halen. De metalen en andere elementen speelden wel een belangrijke rol in de alchemie en bepaalde chemische processen werden zeker onderzocht en gebruikt. Dit als middel om de werking van de natuur te achterhalen met in het achterhoofd het mantra “zo boven, zo beneden; zo boven, zo beneden…”.
Alchemie is een spirituele traditie, onafhankelijk beoefend in vele culturen, op verschillende continenten, door de eeuwen heen. De alchemie was bij uitstek een onderzoeksgebied waar creatieve mensen uit alle geestelijke windstreken elkaar ontmoetten, soms eeuwen van elkaar verwijderd. Een prachtig voorbeeld vind ik het commentaar van William Blake

Newton in de ogen van William Blake

op Isaac Newton. Newton’s overtuiging dat de rede de sleutel was tot de ontdekking van de realiteit strookte niet met Blake’s geloof in de fundamentele kracht van de verbeelding. In het licht van Newton’s toewijding aan de alchemie, behoort dit commentaar tot een twist tussen vakbroeders! De dichter en mysticus William Blake is een vakbroeder van de natuurwetenschapper Isaac Newton. In de alchemie vinden zij beide hun uitgangspunt, maar zij kiezen verschillende wegen, zowel inhoudelijk als in de vorm.

Deze wegen werden in de eeuwen na Newton en Blake door anderen in tegenovergestelde richting gebaand. Kunst en wetenschap werden elkaars tegengestelde; continu paden scheppend op steeds grotere afstand van elkaar. Nu zijn zij elkaar, al reizende over een globe, weer dichtgenaderd. Steeds meer hebben ze weer notie, niet alleen van elkaar (want de kruisbestuiving in maatschappelijke en culturele zin is natuurlijk van alle tijden), maar ook van hun oorsprong, van hun gedeelde bron.

Spelen
Ik zie hondjes, twee uit hetzelfde nest, die elkaar na lange tijd weerzien; kwispelend, rollend door het gras, samen de omgeving verkennend.
Meer en meer zie ik speelsheid om me heen, in hoe we denken en doen. Mensen die vanuit passie, met vreugde het spel van hun keuze spelen. Zij inspireren elkaar en anderen. Dat levert een tendens op, een golf van waarden (dynamisch, chaotisch, sociaal, creatief, cocreatief, flexibel) die oudere waarden overspoelt.

Een spoor naar een paradox
Een belangrijke terzijde: ik denk niet dat de wereld vanuit het perspectief van het individu maakbaar is. Uiteindelijk heeft het bewustzijn wel de functie van creator (het creëert de verhalen die het mogelijk maken te kennen) en dat bewustzijn is één ongedeeld bewustzijn, dat enkel ongedeeld kan zijn buiten de taal en dus niet van onze wereld is. (Of: wordt de taal gesproken door verschillende goden? Zijn wij onderworpen aan de grillen van een pantheon? Ik zeg ja. En dan: uiteindelijk natuurlijk weer niet.) Er kan slechts één bron zijn. Die bron is dus waar jij vandaan komt en ik ook. Daarom zijn wij ondanks onze identiteit in essentie verantwoordelijk voor alles en als individu voor niets. We leven in volkomen vrijheid. (er valt een ongemakkelijke stilte…) Tja, integreer dat maar eens in je dagelijks leven… De mensen die het al min of meer lukt dit inzicht van fundamentele vrijheid en de natuurlijke keuze voor plezier te integreren in hun leven, zijn te vinden in alle verticale en horizontale lagen van de bevolking. Dat bewustzijn is niet gebonden aan welke uiterlijke omstandigheid dan ook.

(Maslov’s piramide van behoeften is natuurlijk een cyclus van opeenvolgende stadia, bewegend door de ruimte-tijd wordt het een spiraal, zoals alles. Zo is het direct duidelijk dat we niet met een hiërarchie te maken hebben, zoals de traditionele opvatting is. Ook een dakloze kan tot diep inzicht komen en zelfrealisatie bereiken.)

Rozenolievlekjes
Als olievlekjes (stel je rozenolie voor, dat ruikt lekker,) beginnen deze mensen elkaar nu te vinden op de oceaan, langs stromingen die in beweging komen door het samengaan van technologie en creativiteit. Het is prettig voor het olievlekje om te merken dat het niet alleen staat in de opvatting van de wereld als eenheid. Minder prettig is het, dat het op diezelfde wereld wel vaak alleen dobbert en het niet altijd makkelijk is aan te haken bij gelijkgeurende vlekjes. De wereld is nog vergeven van de rigide top-down structuren die sinds toekenning eraan van een objectieve geest zo succesvol de dienst hebben uitgemaakt. Succesvol in steeds beperkter mate en tot een zeker moment. Zo ongeveer dit moment. Deze structuren zitten in ons bloed. Zelfs in ons DNA.

Een spoor naar de zon
Het DNA dat niet onveranderlijk is tijdens een mensenleven, dat niet slechts door onmerkbaar langzaam integrerende, toevallig tot stand gekomen vergissingen tot nieuwe, net zo toevallig werkzame vormen komt.

In dit verband interessant om te weten dat wetenschappers in 2010 per ongeluk ontdekten dat de zon zorgt voor fluctuaties in radioactief verval. Hetzelfde verval dat dusdanig onwrikbaar stabiel en onveranderlijk leek te zijn dat het als constante wordt gebruikt en wij er bijvoorbeeld de datering van archeologische vondsten aan hebben opgehangen en daarmee het verhaal dat wij onze geschiedenis noemen. Maar ook in ons lichaam speelt radioactiviteit een rol. Dat radioactiviteit effect kan hebben op het DNA in een cel is duidelijk, hoe dat precies werkt en welke effecten het allemaal kan hebben is niet bekend. Wat zou er dan met ons DNA gebeuren wanneer de zon eens flink uithaalt naar de Aarde? Wat kunnen wij hiervan weten? Hoever reikt onze taal, onze verbeelding?

Het DNA dat niet fundamenteel is, maar werktuigelijk, als eerste interface tussen bewustzijn en organisme. Hoeveel overlap zou er zijn, of kunnen zijn in de opbouw van informatietechnologie en die van de informatiestromen in organische processen? En minerale processen? Chemische? Welke technologie zou een alchemistisch perspectief opleveren, toegepast met huidige kennis en kunde?

Rozenolievlekjes (vervolg)
Dat maakt dat er in en in verband met deze mensen (zo boven, zo beneden) steeds vaker confrontaties plaatsvinden tussen het nieuw verworven inzicht van holisme en de dualistische structuren.

Omdat de bescherming van top-down structuren aan de top het grootst is worden deze confrontaties aan de voet en aan het oppervlak het eerst gevolgd door transformaties en pas uiteindelijk in de hoogste en meest diepgewortelde regionen van maatschappij en geest.

Ik ben zo’n olievlekje (rozenolie!) en ik ben benieuwd wat we kunnen creëren als we oude wijsheid en nieuwe technologie weten te integreren in een vreugdevol verhaal. (Dat betekent dus bijvoorbeeld ook, om maar eens iets te noemen, dat wij onze identiteit als werktuigelijk gaan ervaren, onfundamenteel voor ons voortbestaan en elk met een unieke combinatie van plaats en tijd en dus ervaring.) Laten we die taal uit onze gedeelde bron tevoorschijn toveren, als nieuwe, integrale alchemisten.

Mijn rol:
Mijn bijdrage aan dit proces is mijn rol in Uruboros, waarvan je hieronder een beschrijving kunt vinden. Uruboros – het weerzien van kunst en wetenschap: twee kwispelende hondjes. Ze rennen rondjes, bijten in elkaars staart en rollen verstrengeld door het gras. Zo boven, zo beneden.

 

Uruboros


Uruboros verbindt verschillende vakgebieden en disciplines vanuit een universele visie. Uruboros is een plek, maar ook een proces, waar publiek, wetenschap en kunst elkaar ontmoeten. Als we wetenschap en kunst beschouwen als twee uitersten van een spectrum van menselijke uitingen, met daartussen alle andere disciplines, dan is het voorstelbaar dat een wezenlijke verbinding van die twee een nieuwe doorstroming van ideeën, ontdekkingen, inzichten en innovaties teweeg kan brengen.
Door de twee uitersten met elkaar te verbinden ontstaat “Ouroboros”, de slang die in zijn eigen staart bijt en zo een kringloop vormt waarin de oerkracht kan stromen.

The Mix
The Mix zijn maandelijks terugkerende avonden waarop drie gepassioneerde en gedreven sprekers uitgenodigd worden om in maximaal 15 minuten hun inspirerende verhaal te vertellen over hun werk en passie en wat ze willen bereiken. Aansluitend volgt een rondetafelgesprek met de sprekers en twee moderatoren. Na afloop kunnen publiek en sprekers, eventueel met steun van de organisatie, kennismaken met elkaar. Door de inspiratie en energie die vrijkomt tijdens de serie korte lezingen, voelen de aanwezigen zich verbonden en aangesproken als individu en als groep. Zo ontstaat er een open contact en een bereidheid tot actie en commitment.

Informatie en Links
De eerstvolgende Mix wordt gehouden op 3 maart a.s.
www.uruboros.org
www.stichting-reis.nl
info@uruboros.org
info@stichting-reis.nl

One thought on “Ik wou dat ik twee hondjes was

  1. Pingback: Een Aards voorbeeld van én/én denken « De 8 van Benkoelen

Nou?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s