De keuze achter de schuldencrisis

Griekse premier George Papandreou

Griekse premier George Papandreou

Vragen zonder antwoorden

Is de Griekse Premier George Papandreou geniaal, of een wiebelige kwast? Is het voorgestelde referendum een sluwe manier om de Griekse bevolking in de afgrond te laten kijken en van schrik de bezuinigingen maar te accepteren, of is het een werkelijk uit handen geven van een keuze met verstrekkende gevolgen aan de bevolking? Heeft hij het zelf bedacht, of is het hem ingefluisterd? Is het hem ingefluisterd door mysterieuze voorwerkers van de New World Order, of proberen die nu juist de positie van Papandreou te ondermijnen zodat het referendum niet door zal gaan? Of bestaan ze helemaal niet, die mysterieuze krachten? Is het goed als Griekenland in de Eurozone blijft, of juist niet? En voor wie is dat dan goed en voor wie niet? Wat willen de Grieken eigenlijk? En wat niet? En jij, wat wil jij eigenlijk, voor jezelf en voor de wereld?

In dit artikel ga ik al deze vragen niet beantwoorden. Dan weet je dat vast. Wat ik wel wil doen is proberen te laten zien hoe de chaos die is ontstaan (en die alleen maar groter zal worden) noodzakelijk is, of liever: onvermijdelijk. En dat het dus geen zin heeft er voor of tegen te zijn. Je kunt voor of tegen de winter zijn, voor of tegen het draaien van de Aarde rond de zon, voor of tegen de zwaartekracht. Je kunt zelfs verdraaid goede argumenten hebben om de maan eens een jaartje de andere kant op rond de Aarde te laten draaien: het maakt allemaal niet uit. Het gaat zoals het gaat.

Steeds sneller: de crisis in perspectief

“Ja maar”, werp je nu misschien tegen, “we hebben het hier over een door de mens bedacht, gemaakt en gebruikt systeem! Dat is heel iets anders, hier kunnen we wel iets aan doen!”

Dat klopt in de zin dat we vrij zijn te kiezen voor ieder sociaal-economisch systeem dat onze verbeelding kan creëren en onze lichamen tot stand kunnen brengen. Het klopt niet dat we elk systeem onder alle omstandigheden in stand kunnen houden. We zullen ons moeten aanpassen aan de veranderende wereld om ons heen. We zullen moeten meebewegen, meebuigen, ons zelfs mee laten voeren door de stroom als die te sterk is om te blijven staan. Je mag ook blijven staan, maar dan breek je.

Het is een cliché om te zeggen dat de wereld snel veranderd en ook steeds sneller. De scepticus zal zeggen: “Dat zei mijn opa ook al.”  Tja, je opa leeft of leefde dan ook voornamelijk in de vorige eeuw en dat is nog niet zo lang geleden. We hebben het hier wel over de ontwikkeling van een hele soort (de mens) en haar beschaving. Die mens bestaat hooguit 200.000 jaar, de beschaving waarin we leven begon zo’n 5000 jaar gelden. De eerste rendabele stoommachine werd nog geen 250 jaar geleden in gebruik genomen. De technische basis voor het huidige internet (IP) werd nog geen dertig jaar geleden gelegd. Voor mij is het duidelijk: de ontwikkelingen gaan niet alleen steeds sneller, ze gaan ook steeds sneller sneller. Exponentieel dus.

Grafiek met drie curves

Grafiek met 3 curves. Rood lineaire groei, blauw kwadratische groei en groen exponentiële groei.

Als je de groene lijn hierboven bekijkt, stel ik me voor dat we ons daarop nu ergens boven het uiteinde van de blauwe lijn bevinden. Alles verandert nu zo snel, dat controle niet alleen een illusie is, maar het streven ernaar ook uiterst gevaarlijk. Vanuit dat perspectief gezien is de “aanpak” van de schuldencrisis een soort collectief vasthouden aan de archiefkast met een tsunami op komst. Dat is niet alleen een enorme vloedgolf aan rentelasten die niemand (niemand!) meer kan betalen (aan wie eigenlijk?), maar denk ook aan de crisis in de gezondheidszorg (steeds meer zieken, ondanks onze technologische vooruitgang), het onderwijs (steeds oppervlakkiger, ondanks de enorme groei aan “kennis”) en natuurlijk de ineenstorting van het planetaire ecosysteem (90% van de vissen is al weg; we beleven de grootste golf van uitstervingen sinds 65 miljoen jaar; met deze snelheid van kappen is over dertig jaar al(!) het regenwoud foetsie; alle grondstoffen worden uit de Aarde gezogen in een verbijsterend tempo; enzovoort…). Het hele dominante socio-economische systeem staat op het punt van imploderen en in plaats van veilig afstand te nemen, ketenen we onszelf steeds strakker vast, zodat we straks mee worden gezogen in het zwarte gat dat de implosie achterlaat.

Een prachtig falen

Roept u maar: “Zwartkijker! Cultuurpessimist!”

Ik zie dat anders. Ik zie het als pessimistisch om ervan uit te gaan dat de mens niet in staat zou zijn de wereld zodanig te beïnvloeden dat een nieuw en werkelijk duurzaam socio-economisch systeem uit ons midden kan ontstaan. Sterker nog: de tegenbeweging voor al die zojuist beschreven zwaarden van Damocles is al in volle gang. Je moet alleen iets beter kijken om ze te zien. Ik gebruik wel eens de vergelijking van onkruid dat zich een weg baant door een betonnen constructie: tot het moment van ineenstorting lijkt het gebouw sterker dan het onkruid, maar al lang voor die tijd is de constructie reddeloos verloren en snel na de ineenstorting komt de enorme groeikracht van het onkruid in het volle zicht. Martin Heidegger (filosoof) beschreef het eens als volgt: Alles wat in aanwezigheid komt, houdt zich tot op het laatst verborgen. (Eigen vertaling…)

Ik ben juist zeer optimistisch en hoopvol. Ik zie dat het systeem dat we nu gebruiken onhoudbaar is en voor onbeschrijflijk veel ellende in de wereld zorgt. Daarnaast zie ik steeds duidelijker dat de mens klaar is voor de volgende stap, dat steeds meer mensen bewust worden van hun eigen mogelijkheden, dat technologische vooruitgang waarde-vrij is en dus anders ingezet kan worden. De chaos die nu ontstaat is nodig om ons tot keuze te dwingen, om tot het inzicht en tot actie te komen. Night is darkest before dawn. Onder het oppervlak (dat geregeerd wordt door alle structuren die we hebben opgezet) broeit het, borrelt en bruist het, zoeken mensen dwarsverbanden met elkaar en met de wereld, verbanden die zullen blijven bestaan als het oude systeem instort en zullen dan aan het licht komen alle ruimte krijgen te groeien en bloeien. Denk aan al die mensen die in hun schuurtje werken aan alternatieve energiesystemen, maar nu geen poot aan de grond krijgen. Of denk aan de verschillende economische systemen die zijn uitgewerkt en soms op kleine schaal al werkzaam zijn, systemen die niet uitgaan van groei en geen rente gebruiken. Systemen die de waarde van de mens zelf in acht nemen, de waarde van families, het huishouden, zorg voor kinderen, ouderen en zieken als bijdrage zien in plaats van als kostenpost. Ze zijn er, die systemen, ze bestaan en ze werken. Het lijkt nu alleen onbereikbaar ze te implementeren. Hoe anders zal dat zijn als het huidige systeem, inclusief alle ongelijkheid en onvoorstelbaar hoge schuldenberg, wegvalt. We zijn op weg naar een prachtig falen.

Angst is voornamelijk de angst voor angst

Griekenland kan, als het referendum doorgaat, kiezen uit twee opties: toegeven aan de angst voor het onbekende door te kiezen voor de Euro, voor de beperkende bezuinigingen en de jarenlange schuldenlast. Voor korte tijd zullen ze nog kunnen leven in de illusie van een oud systeem, dat uiteindelijk toch onder hun voeten weg zal zakken. Óf ze kiezen voor het onbekende: ze leveren een groot deel van hun materiële welvaart in om in een positie te komen, waarin ze samen kunnen werken aan een nieuw stelsel van waarden en hun socio-economische uitwerking. In alle vrijheid. Ze zullen eerst bang zijn, maar eenmaal geconfronteerd met het onbekende, zal de angst snel plaatsmaken voor hoop en zelfs vreugde en enthousiasme. Een (schulden)last valt van hun schouders en psychologische vrijheid zal veel belangrijker blijken dan materiële welvaart. Iets dat we allemaal wel weten, maar waar we nog niet naar handelen.

Ik wens de Grieken veel wijsheid bij hun keuze. En misschien, als wij in Nederland koppig aan de oude situatie blijven vasthouden, emigreer ik wel naar Griekenland. Dan ga ik daar een boer helpen op het land, of zoiets. Lekker handen uit de mouwen, ’s avonds olijven eten en rond het kampvuur zitten. Blije, voldane gezichten om me heen, van mensen die weten dat wat zij hebben gedaan die dag nuttig was. Nuttig voor hun directe omgeving, voor zichzelf en daarmee voor de hele wereld.

Nou ja, ik heb weer veel te veel gezegd. En ik heb nog veel meer te zeggen. Het is geen helder opgebouwd betoog geworden, maar direct vanuit het hart geschreven, zoveel als ik op dit moment kan. Daar moeten jij en ik het nu maar mee doen. Met ons hart.

One thought on “De keuze achter de schuldencrisis

  1. Juist een van de helderste commentaren op wat er momenteel gaande is die ik de afgelopen tijd gezien heb! En daar mag je best wat meer krediet voor nemen en trots op zijn😉

    Wat betreft Griekenland, het is frappant dat juist de plek waar de Westerse beschaving, waarden en “rationele” manier van denken hun oorsprong vonden (en waarvan de negatieve uitwassen nu het voortbestaan van de mensheid en onze planeet bedreigen), ook juist de plek is waar datzelfde denk- en waardensysteem nu dreigt te imploderen. Zodat er ruimte komt voor iets geheel nieuws en het in ere herstellen van dat andere (oudere) Griekse waardensysteem, nl. die van het Enthousiasme = Εν Θεός = in God (je hart) zijn. Op naar 2012!

Nou?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s