Ik weet niet, dus ik ben!

Twijfel en een hoofd met ritssluiting

Over kennis, twijfel en een ritssluiting

Wat weet ik?

Een diepe vraag. Een vraag die Descartes zich ook stelde en waarop hij na lang nadenken nog maar één antwoord overhield: dat nadenken zelf. Dat hij daar een conclusie aan verbond over zijn bestaan, is veel te voortvarend geweest, maar daarover een andere keer.

Nu even over dat weten zelf. Wat weet ik? Wat weet ik van de wereld? Behalve praktische zaken als weten wat onder en boven is, of dat een broek om je benen moet, liefst met de rits naar voren, of hoe hard ik moet fietsen om niet voor rood te hoeven wachten bij de stoplichten voor Centraal Station? Ik denk van alles te weten. Ik heb een heel wereldbeeld geschapen door van alles te denken te weten. Belangrijk voor dat wereldbeeld zijn weetjes als:

  • het bewustzijn van de mens evolueert,
  • ons economisch stelsel is onhoudbaar,
  • de trillingsfrequentie van de Aarde versnelt,
  • de zon is erg actief en wordt steeds actiever,
  • politici hebben geen idee wat er aan de hand is,
  • de wetenschap zit op een dood spoor,
  • ons onderwijs sluit niet meer aan op de behoeften van een kind,
  • gezondheidszorg bestaat vooral uit symptoombestrijding.
  • En nog veel meer fascinerende weetjes!

En ik weet dat alles zo bedoeld is, dat is nog het mooiste weetje: deze alomvattende crisis is noodzakelijk, een onvermijdelijke toestand van chaos en verwarring vlak voor de Grote Sprong.

Wat weet ik veel, hè!? Niet dus. Ik weet niets:

  • Het menselijk bewustzijn heb ik nooit gemeten.
  • Mijn boerenverstand zegt dat de economie moet buigen of barsten, maar weten doe ik het niet. Heb geen glazen bol.
  • De Schumann-resonantie heb ik nooit op een tellertje afgelezen,
  • zonnevlekken niet gezien,
  • politici amper gesproken over hun drijfveren.
  • Goed, wetenschappers ken ik hier en daar, maar dan toch vooral wetenschappers die min of meer hetzelfde denken te weten als ik.
  • Mijn kinderen hebben het meestal prima naar hun zin op hun reguliere basisschool
  • en ik heb geen idee wat de precieze werking van medicijnen is.

Alles wat ik heb zijn mijn boerenverstand en de verhalen die ik tot mij heb genomen, gemengd, geschud en gecombineerd met mijn psychologische en genetische achtergrond (althans, dat dénk ik). Dat brouwsel is mijn wereldbeeld, iets waarmee ik mijzelf identificeer. Ik weet ook dat elke identificatie een illusie is, althans, dat heb ik mij laten aanleunen, dat ben ik als feit gaan aannemen. Ik weet dus niets. Behalve dan van die rits, liefst aan de voorkant.

Is dat nou erg? Moeten wij weten? Hoe dan? Met je hart, wordt wel gezegd. Een innerlijk weten dat geen bewijs nodig heeft, dat voortkomt uit je diepste kern, je hoogste zelf of hoe het in de verschillende verhalen ook mag heten. Ook dat is weer een stukje verhaal. En toch, en toch en toch.

Toch wéét ik sommige dingen. Soms. Eventjes. Al heel snel verklaar ik het weer, verzin ik weer redenen waarom ik het dan weet. Alsof ik rechtvaardiging nodig heb. Verklaring schuldig ben. En dan twijfel ik weer.

Maar misschien (misschien, hè!) is het wel die twijfel die nodig is. Misschien is het twijfel die ons voortstuwt op een pad van… Tja, van wat? Op een pad! Misschien is het wel de Paradox van de kip en het eidelicate balans van weten en niet weten die het mogelijk maakt om stukje bij beetje, stapje voor stapje een mysterieuze ontwikkeling door te maken. Een ontwikkeling die je niet kunt zien, omdat je er middenin zit. Je kent misschien wel het voorbeeld van een kikker in een pan met water, op een vuurtje. Zoiets, maar dan als zo’n Russisch poppetje, met een steeds kleiner poppetje van binnen. En dan de andere kant op: de kikker springt uit de pan, denkt te zijn ontsnapt, maar zit alleen in een groter pannetje. Out of the frying pan, into the fire. Dus dan is vooruitgang niet meer dan een steeds ruimere, maar nog altijd vicieuze cirkel, een vicieuze spiraal. Kan dat, een vicieuze spiraal? Aha! Paradox! Mijn mooie, lieve, troostrijke paradox!

Telkens als ik een paradox tegenkom, ben ik blij. Want dan denk ik te weten dat het goed is om iets niet te kunnen weten. Dat de ratio ook maar een schroevendraaier is, hier en daar handig, maar vooral als er iets los zit dat je vast wil zetten.

Dus ik zeg dit: laat mij lekker onwetend zijn, dan verwonder ik mij tenminste nog.

Ik weet niet, dus ik ben!

5 thoughts on “Ik weet niet, dus ik ben!

  1. Heel fijn stuk Chiel. Ik kan weer rustig slapen. De metafoor waarbij ration de schroevendraaier is vind ik mooi en deed me gek genoeg aan deze quote denken:

    One only needs two tools in life: WD-40 to make things go, and duct tape to make them stop.

Nou?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s